Skip Navigation Links
Skip Navigation Links
Skip Navigation Links

گفت‌وگو با غلامرضا صراف درباره ترجمه فیلمنامه


سیدحسین رسولی|سروناز آقا زمانی| ترجمه فارسی فیلمنامه بچه های بهشت(Children of aradise) به کارگردانی مارسل کارنه و نویسندگی ژاک پرهور به قلم غلامرضا صراف و توسط نشر چترنگ بهانه ای شد تا یکی از مهمترین آثار سینمای فرانسه را وارسی کنیم. اولین نمای این فیلم در زمان اشغال نازیها در سال ۱۹۴۳ برداشته شد و پس از کش و قوس فراوان این کار پردردسر در سال ۱۹۴۵ به نمایش درآمد. جشنواره کن پذیرای این فیلم بود و در آنجا بچه های بهشت را بزرگترین فیلم تاریخ سینمای فرانسه نامگذاری کردند. مارسل کارنه نیز عنوان کرد که این فیلم پرخرج ترین اثر تا آن زمان در سینمای فرانسه بوده است که بیشتر از سه ساعت زمان نمایش آن در سالن سینما طول میکشد. این فیلم با مضمون های رمانتیک خود در میان آثار شاخص جنبش رئالیسم شاعرانه قرار میگیرد. ژاک پرهور شاعر، فیلمنامه آن را طبق پیشنهاد ژان لویی بارو، کارگردان پرآوازه تئاتر به رشته تحریر درآورد. پرهور در جمع هنرمندان سوررئالیست رفت وآمد داشت و همچنین موفقیت فیلم پانسیون میموماس(۱۹۳۴) ژاک فدر روی او تاثیر شگرفی داشت. البته مهمترین فیلم فرانسوی تا آن دوره نمره اخلاق صفر) ۱۹۳۳)ژان ویگو است که میراث او را در موج نوی فرانسه و مخصوصا فیلم چهارصد ضربه فرانسوا تروفو شاهد هستیم. به هر حال فیلم بچه های بهشت در سال ۱۹۴۵ وقتی به نمایش درآمد شگفتی سترگی را در سالن های سینما رقم زد. در همین زمینه با غلامرضا صراف به گفت وگو نشسته ایم.


فرآیند ترجمه فیلمنامه بچه های بهشت چقدر زمان برد؟ حدود سه ماه. البته این ترجمه مربوط به سال 88 است. در دولت قبلی هم توسط ناشر دیگری به ارشاد رفت که با حذف و اصلاحاتی در حد یک دفترچه روبه رو شد و چندبار جلسه با بررسی آن هم نتیجه نداد و ما هم از چاپش در آن زمان صرفنظر کردیم تا اینکه بالاخره امسال در مجموعه جهان سینمای نشر چترنگ که با دبیری خودم منتشر میشود، درآمد.        بزرگترین مشکل شما برای ترجمه این فیلمنامه چه بود؟ اینکه اصلش به فرانسه بود و دیالوگها کار شاعر صاحب نام فرانسوی، ژاک پرهور. باید دقت میکردم شاعرانگی لحن و زبان پرهور در ترجمه فارسی حفظ شود. مضاف بر اینکه پرهور به خاطر ترجمه هایی که از اشعارش به قلم شاملو، همایون نوراحمر و یکی دو نفر دیگر شده، سبک شناخته شده ای برای خواننده ایرانی دارد. خوشبختانه ترجمه انگلیسی دینا بروک خوب، وفادار و دقیق بود.          آیا مترجم فیلمنامه باید با زبان فیلمنامه نویسی آشنا باشد؟ صددرصد. فیلمنامه متنی کاملا فنی است و سرشار از اصطلاحات و ترکیبات تخصصی که ترجمه‌ شان جز با مراجعه به فرهنگ های تخصصی و شناخت مباحث آنها ممکن نیست. به ویژه همین فیلمنامه بچه های بهشت که متنی کاملا دکوپاژشده و سرشار از جزئیات داشت و انواع حرکتهای دوربین، نماها و قاب بندیهای متنوع، زوایای گوناگون و... در آن لحاظ شده بود.          در میان فیلمنامه های مطرح سینمای جهان چگونه یک متن را انتخاب می کنید؟ با توجه به فیلمنامه هایی که تا به حال ترجمه کرده ام این نکته معلوم شده که دلبستگی اصلی و عمدام، فیلم ها و سینماگران اروپایی است و شاید اگر بخواهم دقیق تر بگویم، سینمای هنری و مدرن اروپا. از این میان برگمان، فلینی و پولانسکی کارگردانمولف محسوب می شوند و هرولد پینتر نمایشنامه نویس صاحب سبکی است که هرگز فیلمنامه اورجینالی ننوشت و دســـــتاوردهای ســـــــــینمایی اش تماما اقتباس از آثار نویسندگان دیگر یا نمایشنامه های خودش بود. به جز پینتر که علاقه ام به او و فضا کنیم. نظرتان چیست؟ بله. صددرصد. نمایشنامه از یک جهت متمرکزتر است و تعدد زوایا یا محیط های داخلی و خارجی ندارد. سبک نمایشنامه نویسان بزرگ جهان یا مکتبی که به آن تعلق داشته اند و در چارچوبش قلم زده اند، کاملا باید مورد توجه مترجم باشد و همین بحث واژگان را پیش می کشد. به هرحال تئاتر هنری دیرینه و شاید به قدمت حضور انسان بر کره خاکی باشد و به نظر من غنا و فرهنگ نهفته در آن با هیچ هنر دیگری قابل مقایسه نیست و همین آشنایی بیشتر مترجم را با فرهنگ و زبان مبدا می طلبد. شاید به تعداد دفعات به روی صحنه رفتن یک نمایشنامه، همان قدر تفاسیر گوناگون از آن وجود داشته باشد وترجم می تواند گوشه چشمی هم به این تفسیرها داشته باشد و طبق آنها رویکرد دلخواه خویش را برای ترجمه انتخاب کند؟ کیفیتی که طبعا در ترجمه فیلمنامه ای که فیلمش ساخته شده وجود ندارد در ترجمه فیلمنامه ساخته شده مترجم می‌تواند برای درآوردن طبیعی لحن ها و تکیه های بازیگران، الگوی واقعیشان را مدنظر داشته باشد اما برای همین کار در ترجمه نمایشنامه باید تلاشی مضاعف صورت دهد و به نوعی خودش را جای تمام شخصیت ها بگذارد و بازی کند. لینک خبرhttp://www.farheekhtegan.ir/?nid=1897&pid=7&type=0